جعل اسناد درقانون ایران

جعل یکی از جرایم بسیار مهم است و در قانون مجازات سنگینی برای این مورد در نظر گرفته شده است در لغت جعل به معنی دگرگون کردن ، منقلب نمودن ،گردانیدن ، قرار دادن ، آفریدن ،وضع کردن ، ساختن و ایجاد کردن درقانون بکار رفته است

این جرم در قانون از جرایم علیه نظم وآسایش عمومی بیان شده است ودر نظام کیفری ایران از سال ۱۳۰۴ همزمان با تصویب قانون مجازات عمومی جرم شناخته شده قانون مجازات اسلامی نیزدر فصل پنجم از کتاب پنجم تحت عنوان جعل و تزویر در مواد ۵۲۳و۵۴۲ به تعریف جعل و اقسام آن پرداخته است. به نظر می رسد که تزویر اعم از جعل است چون یکی از روشهای مزورانه که قانون پیش بینی کرده است جعل است. جرم جعل با توجه به ماده ۷۲۶ ق.م.ا جز جرایم برخوردار از ماهیت عمومی بوده غیر قابل گذشت می باشد وصرفا گذشت شاکی جزء موارد تخفیف مجازات است
قانون جرم جعل را تعریف نکرده ، بلکه مصادیق جرم را در بیست ماده از جمله مواد ۵۲۳ و ۵۴۲ در فصل پنجم قانون تعزیرات مصوب ۱۳۷۶ و دیگرقوانین بیان نموده ماده ۵۲۳بیان می کند « جعل و تزویر عبارتند از : ساختن نوشته یا سند یا ساختن مهر یا امضای اشخاص رسمی یا غیر رسمی یا خراشیدن یا تراشیدن یا قلم بردن یا الحاق یا محو یا اثبات یا سیاه کردن یا تقدیم یا تاخیر تاریخ سند نسبت به تاریخ حقیقی یا الصاق نوشته ای به نوشتۀ دیگر یا به کار بردن مهر دیگری بدون اجازۀ صاحب آن و نظایر اینها به قصد تقلب ».
دراین ماده تعریفی از جرم جعل ارائه نشده بلکه فقط مصادیق آن را بیان نموده و ببا افزودن عبارت « و نظایراینها » بعبارتی در پایان ماده با کاستن از ارزش ماده جرم جعل را تبیین نموده علاوه بر آن دراین ماده بدلیل عدم تعیین مجازات برای جرم جعل عنصر قانونی جرم محسوب نمی شود بعبارتی دراین ماده تنها معنا و مفهوم واژه جعل را بیان داشته و عنصر قانونی انواع جعل را در دیگر مواد فصل بیستم « قانون تعزیرات » بیان داشته است لذا در این قانون ودیگر قوانین تنها برای تعیین اینکه چه عملی ممکن است جعل محسوب شود از مادۀ ۵۲۳ استفادمی شود البته اساتید علم حقوق تعاریف مختلفی از جعل بیا نموده اند از جمله : « جعل عبارت است از ساختن یا تغییر دادن آگاهانۀ نوشته یا سایر چیزهای مذکور در قانون به قصد جا زدن آنها به عنوان اصل برای استفادۀ خود یا دیگری به ضررغیر.»

لذا براساس تعریف فوق می توان عناصر تشکیل دهندۀ جرم جعل را اینگونه بیان کرد:
اول :عنصر مادی که همانا شامل رفتارفیزیکی مباشر است که بیان کننده شرایط و اوضاع و احوال لازم برای تحقق جرم و درنهایت نتیجه حاصله می باشد جعل را به دو قسمت مادی و معنوی تقسیم می شود جعل مادی عبارت است ازاینکه که به ظاهر نوشته یا سند خدشه ای شود مثل مانند موارد مذکور در ماده ۵۲۳ و جعل معنوی یا مفادی بدین معناست که بدون ورود هر گونه ایراد یا خدشه ای به ظاهر سند یا نوشته در آنها تحریف صورت گرفته شده باشد و مطالبی منتسب به دیگران بوده وارتباطی با صاحب سند ندارد در آن منعکس می شود ازجمله موارد مذکور در ماده ۵۳۴ :
الف – عمل فیزیکی که می تواند جرم جعل مادی را محقق کند عمدتا به صورت فعل یا عمل مثبت است که درقانون از ماده ۵۲۴ به بعدبیان شده
ب – شرایط لازم برای تحقق جرم جعل
۱٫ جعل باید موضوع سند یا نوشته و یا سایر موارد بیان شده در قانون باشد مانند تمبر ، منگنه ، علامت ، امضاء و مهر
۲٫ جعل سندی ممکن است که اصل باشد وبعبارتی اصل مدرک ساختگی و تقلبی نباشد
۳٫ جعل انجام شده باید باعث به اشتباه انداختن اشخاص متعارف باشد
۴٫ مهمترین شرط قابل ذکر در مورد جعل اعم از مادی یا معنوی این است که موضوع جعل باید ماهیتاً ساختگی و تقلبی باشد و صرف اینکه حاوی اطلاعات دروغ است کفایت نمی کند .
ج – حداقل وجود ضرر بالقوه برای تحقق جرم جعل لازم می باشد
۱٫منظور ازورود ضرر الزاما ورود ضرر بالفعل یا تحقق یافته نیست بلکه ضرر بالقوّه یا احتمالی کافی است
۲٫در اکثر موارد جعل به قصد ایراد ضرر مادی به صاحب سند ویا کسب منافع مادی اتفاق می افتد لکن ضرر در این جرم برخلاف جرایم علیه اموال فقط ضرر مادی نیست ، بلکه ورود ضرر معنوی نیز جهت تحقق جرم کافی است
عنصر معنوی : جرم جعل نیز همانند دیگر جرائم نیازمند عنصر معنوی یا روانی است

 

دردیگر موارد همانند استفاده ازسند مجعول درمقالات دیگر پرداخته می شود

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *